Trafik Sigortası Neleri Kapsar, Neleri Kapsamaz?

Trafiğe çıkan her aracın zorunlu poliçesi olan trafik sigortası neleri kapsar, neleri kapsamaz sorusu çoğu sürücünün aklına ancak kaza anında gelir. Oysa bu ayrımı önceden bilmek, kazadan sonra kimden ne isteyebileceğini ve hangi masrafın cebinden çıkacağını netleştirir. Bu yazıda kapsamı, kapsam dışı kalan durumları ve sigorta şirketinin ödediği parayı senden geri isteyebileceği halleri sade bir dille anlatıyoruz.

En temel kural şu: trafik sigortası, resmi adıyla Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, senin değil karşı tarafın zararını karşılar. Kusurlu olduğun bir kazada başkalarına verdiğin zararı zorunlu limitler dahilinde sigorta şirketi öder; kendi aracının ve kendi bedeninin zararı ise bu poliçenin konusu değildir. Poliçe araca bağlıdır; aracı senin izninle kullanan bir yakının kaza yapsa da karşı tarafın zararı yine bu poliçeden karşılanır.

Trafik sigortası neleri kapsar?

Kapsamın ilk ayağı maddi zararlardır. Diyelim ki kavşakta ışıkta bekleyen bir araca arkadan çarptın; karşı aracın tamponu, farı ve kaportası için gereken onarım bedeli senin poliçenden ödenir. Aynı şekilde çarptığın bir bahçe duvarı, aydınlatma direği ya da park halindeki bir motosiklet gibi üçüncü kişilere ait malların hasarı da bu teminatın içindedir.

İkinci ayak bedeni zararlardır. Kazada yaralanan karşı taraf sürücüsü, yolcuları veya bir yaya için kalıcı sakatlık halinde hesaplanan tazminat ve vefat durumunda geride kalanlara ödenen destekten yoksun kalma tazminatı trafik sigortasının konusudur. Tedavi giderleri ise uygulamada büyük ölçüde SGK tarafından karşılanır; poliçe genellikle SGK kapsamı dışında kalan sağlık giderlerinde devreye girer. Bedeni zararlar için limitler maddi zararlara göre çok daha yüksektir ve kişi başı ile kaza başı olmak üzere iki ayrı sınır uygulanır.

Karşı aracın değer kaybı da sık gözden kaçan ama kapsamda olan bir kalemdir. Onarım ne kadar iyi yapılırsa yapılsın hasar kaydı aracın ikinci el fiyatını düşürür; bu fark, belgelenip genel şartlardaki ölçütlere göre hesaplanırsa maddi hasar limiti içinde senin poliçenden talep edilebilir. Aynı mantıkla, kusurlu olmadığın bir kazada sen de karşı tarafın trafik sigortasından değer kaybı isteyebilirsin.

Trafik sigortası neleri kapsamaz?

Listenin başında kendi aracının hasarı gelir. Kusurlu olduğun kazada kendi aracının tamiri, çekici ücreti ya da ikame araç masrafı trafik sigortasından ödenmez; bunlar için kasko poliçesi gerekir. Karşı tarafın kusurlu olduğu bir kazada ise kendi hasarını onun trafik sigortasından talep edersin; sistem kural olarak kusurlu tarafın poliçesi üzerinden işler.

Kusurlu sürücünün kendi yaralanması ve araçta taşınan eşyalar da kapsam dışıdır. Telefon, bilgisayar ya da bagajdaki valiz için ayrıca bir eşya teminatın yoksa bu zararlar cebinden çıkar. Karşı tarafın yaşadığı acı ve üzüntü için istenen manevi tazminat da trafik sigortasının konusu değildir; bu tür talepler doğrudan sürücüye ve araç sahibine yöneltilir. Bu boşluğu, genellikle kaskoyla birlikte alınan ihtiyari mali mesuliyet (İMM) teminatı büyük ölçüde doldurur: zorunlu limitleri aşan zararları, poliçede yer alıyorsa manevi tazminat taleplerini de karşılamak için tasarlanmıştır.

Poliçe dışı kullanım halleri de önemli bir sınır oluşturur. Yarış ve hız denemesi gibi organizasyonlarda veya çalıntı araçla yapılan kazalarda teminat genellikle işlemez; aracın ruhsattaki kullanım amacı dışında çalıştırılması ise çoğunlukla rücu sebebi olarak karşına çıkar. Ayrıca poliçede yazan araçtan başka bir araçla kaza yaparsan o araç senin poliçenle korunmaz; teminat aracı takip eder, sürücüyü değil.

Bir de zaman boyutu var: poliçenin bitiş tarihinden sonra yapılan kaza için teminat işlemez; yenilemeyi birkaç gün ertelemek bile o aralıkta olan kazanın faturasını sana bırakır, üstelik sigortasız araç trafikten men edilebilir. Kaskoyla karıştırılan bir başka nokta ise cam kırılması, çalınma, yangın ya da sel gibi çarpışma dışı olaylar; bunların hiçbiri trafik sigortasının konusu değildir.

Rücu, kaza tutanağı ve limitler

Rücu, sigorta şirketinin karşı tarafa ödediği tazminatı sonradan senden geri istemesidir. Alkol ya da uyuşturucu etkisiyle güvenli sürüş yeteneğini kaybetmiş halde araç kullanmak, ehliyetsiz veya ehliyet sınıfı uygun olmadan direksiyona geçmek, kazaya kasten sebep olmak, kazadan sonra yardım etmeden olay yerini terk etmek gibi durumlar genellikle rücu sebebi sayılır. Bu senaryoda karşı taraf parasını sigortadan alır ama fatura sonunda sana döner; teminat karşı tarafı korur, seni her koşulda korumaz.

Kaza tespit tutanağı bu süreçteki en kritik belgedir. Yaralanma, kamu malına zarar, alkol şüphesi ya da ehliyet ve sigorta eksikliği yoksa karşı tarafla anlaşarak tutanağı polis beklemeden birlikte doldurabilirsiniz; olay yerinin, hasarın ve plakaların fotoğrafını çekmeyi ihmal etme. Tutanak eksik ya da çelişkili olursa kusur değerlendirmesi uzar, ödeme gecikir.

Son olarak limitleri unutma. Trafik sigortasının araç başına maddi, kişi başına ve kaza başına bedeni limitleri her yıl yeniden belirlenir; uygulamada genellikle kaza tarihinde geçerli olan limitler esas alınır, yani yıl içinde limitler yükselirse poliçen de bundan yararlanır. Limitleri aşan zarar için karşı taraf yine sana başvurabilir; bu yüzden özellikle sık ve uzun yolculuk yapıyorsan ek İMM teminatını değerlendirmek mantıklıdır. Poliçe süren dolmadan sigortanerede.net'teki Trafik Sigortası teklif formunu doldurarak farklı şirketlerin tekliflerini tek ekranda karşılaştırabilirsin.